សុន្ទរកថា ក្នុងឆ្នាំ២០១៣
- បកប្រែ:
- English
សុន្ទរកថារបស់លោក Michael Posner ឧបការីរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិកទទួលបន្ទុកផ្នែកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សិទ្ធិមនុស្ស និងការងារ ក្នុងពិធីសនិ្នសីទសារព័ត៌មាន
ស្ថានទូតអាមេរិក ភ្នំពេញ | ថ្ងៃទី១៩ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៣
(ត្រូវបានរៀបចំសំរាប់ថ្លែង)
នេះគឺជាដំណើរទស្សនកិច្ចលើកទី៣ របស់ខ្ញុំមកកាន់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងមុខតំណែងរបស់ខ្ញុំ ក្នុងក្រសួងការបរទេសអាមេរិក។ ខ្ញុំមកដើម្បីជួបជាមួយមន្រ្តីរដ្ឋាភិបាល ព្រមទាំងមេដឹកនាំនៃសង្គមស៊ីវិល ដែលកំពុងដុះដាលនៅកម្ពុជា តំណាងគណបក្សនយោបាយ និងតំណាងការិយាល័យនៃអគ្គស្នងការជាន់ខ្ពស់ របស់អង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្ស។ ប្រទេសកម្ពុជាមានភាពជឿនលឿនច្រើន តាំងពីសម័យខ្មៅងងឺតនៃពួកខ្មែរក្រហម ដែលជាពេលដែលការប្រព្រឹត្តអំពើយង់ឃ្នងទៅលើមនុស្សទាំងហ្វូងៗគឺជារឿង ដែលកើតមានជាធម្មតា។ ក្នុងអំឡុងទស្សនកិច្ចម្តងៗរបស់ខ្ញុំ ខ្ញុំមានការចាប់អារម្មណ៍ និងមានការលើកទឹកចិត្ត ដោយភាពខ្លាំង និងស្មារតីរឹងប៉ឹងរបស់ប្រជាជនកម្ពុជា។ ការប្តេជ្ញាចិត្ត ភាពក្លាហាន និងការតាំងចិត្តរបស់គេនឹងជួយកសាងអនាគតភ្លឺស្វាងទៅអនាគត។
ក្នុងពេលប្រទេសកម្ពុជាបន្តធ្វើសមាហរណកម្មទៅក្នុងតំបន់ និងសហគមន៍អន្តរជាតិ ពិភពលោកកំពុងសំលឹងរកមើលសញ្ញានៃភាពជឿនលឿន ពិសេសលើផ្នែកសិទ្ធិមនុស្ស និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។ នេះជាចំណុចមួយដែលលោកប្រធានាធិបតី Obama និងលោកស្រី Clinton អតីតរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក បានលើកឡើង នៅពេលលោកទាំងពីរមកធ្វើទស្សនកិច្ច នៅកម្ពុជា កាលពី ៣ ខែកន្លងទៅ។ ការបោះឆ្នោតសភា នៅខែកក្កដាគឺជាតេស្តល្បងមើលទៅលើការប្តេជ្ញាចិត្ត ដែលរដ្ឋាភិបាលបានធ្វើ ក្នុងការជំរុញលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យពហុបក្ស។ គណបក្សនយោបាយ និងអង្គការមួយចំនួននៅកម្ពុជា បានផ្តល់អនុសាសន៍ ដើម្បីអោយមានដំណើរការ ដែលមានភាពបើកចំហច្រើន សំរាប់គ្រប់គ្រងការបោះឆ្នោតទាំងនោះ។ យើងសុំអោយរដ្ឋាភិបាលពិចារណាអោយបានហ្មត់ចត់លើសំណើទាំងនេះ។ រដ្ឋាភិបាលត្រូវការប្រកាន់ជំហានជាក់ស្តែងក្នុងការធានាអោយមានភាពស្មើគ្នា ដើម្បីអោយគ្រប់អ្នកចូលរួមនយោបាយទាំងអស់ ដែលតំណាងអោយទស្សនៈនានាជាច្រើន អាចប្រកួតប្រជែងដោយយុត្តិធម៌ នៅក្នុងការបោះឆ្នោតនៅខែកក្កដា ដោយរួមទាំងលោកសម រង្ស៊ីផងដែរ។ ភាពអាចអោយគេទុកចិត្តបាន នៃការបោះឆ្នោតទាំងនេះអាស្រ័យលើថា តើគណបក្សនយោបាយប្រឆាំងត្រូវបានគេអនុញ្ញាតអោយចូលរួមពេញលេញ និងដោយយុត្តិធម៌ដែរឬទេ។
ក្នុងអំឡុងទស្សនកិច្ចរបស់ខ្ញុំ ខ្ញុំថែមទាំងបានសុំអោយមេដឹកនាំកម្ពុជាអនុញ្ញាតអោយមានការពិភាក្សាដេញដោល ជាសាធារណៈដោយសន្តិភាព និងផលផុស អំពីបញ្ហានានាជាច្រើន ដោយគ្មានការគំរាមកំហែងសងសឹក។ ការពិភាក្សាដេញដោលគ្នានេះគួរប្រព្រឹត្តទៅតាមវិទ្យុ ទូរទស្សន៍ និងអ៊ិនធ័រណែត ពិសេសនៅក្នុងពេលប៉ុន្មានខែមុនដល់ពេលបោះឆ្នោតខែកក្កដា។ យើងមានកង្វល់យ៉ាងខ្លាំងដោយការអោយលោក ម៉ម សូណង់ដូ ដែលជាឥស្សរជននាំមុខគេផ្នែកសារព័ត៌មាន ហើយដែលបានអំពាវនាវអោយមានការកែទំរង់ផ្នែកនយោបាយ បន្តជាប់ពន្ធនាគារ។ យើងសុំអោយមានការដោះលែងរួបលោក។ វាជាសញ្ញានៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យល្អមួយដែលថា សូម្បីតែអ្នកដែលមិនយល់ស្របតាមអ្នកកាន់អំណាច ក៏អាចបញ្ចេញសំលេង រួមទាំងមតិរិះគន់របស់គេ ដើម្បីអោយអ្នកឯទៀតបានលឺផងដែរ ដោយគ្មានការភ័យខ្លាចពីការបំបិទសំលេង។
តំណាងសង្គមស៊ីវិលផ្តល់សំលេងដ៏សំខាន់មួយទៀត នៅក្នុងការពិភាក្សាជាសាធារណៈនេះ។ អង្គការទាំងនេះតស៊ូមតិជួយការពារសិទ្ធិមនុស្ស ទ្រទ្រង់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ជំរុញអោយមានឱកាសផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងការអភិវឌ្ឍន៍។ ខ្ញុំមានកង្វល់យ៉ាងជ្រាលជ្រៅលើការធ្វើទុក្ខ ដែលសកម្មជនខ្លះបានប្រឈមមុខជាមួយក្នុងពេលថ្មីៗនេះ ដោយរួមមានអ្នកដែលត្រូវបានកោះហៅមកសាកសួរក្នុងករណីដោយឡែក ដូចជាការធ្វើចំពោះអ្នកស៊ើបអង្កេត របស់អង្គការអាដហុក និងប្រធានសម្ព័ន្ធសហជីពកម្ពុជា (CCU)។ ការដាក់សម្ពាធដោយមិនត្រឹមត្រូវប្រឆាំងនឹងអង្គការទាំងនេះគឹមិនស្របតាមកាតព្វកិច្ច និងការប្តេជ្ញាចិត្តផ្នែកសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិរបស់ប្រទេសកម្ពុជាទេ។ សមាជិកសង្គមស៊ីវិលគួរតែត្រូវបានអនុញ្ញាត ហើយលើកទឹកចិត្តអោយដំណើរការការស្រាវជ្រាវ ការរៀបចំចងក្រង និងការងារតស៊ូមតិ ដោយសេរី និងដោយគ្មានកំហិតឧបសគ្គផ្លូវច្បាប់ ឬការរំខានឡើយ។ ក្នុងពេលស្នាក់នៅប្រទេសកម្ពុជា ខ្ញុំក៏បានផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់ផងដែរលើបញ្ហាសិទ្ធិដីធ្លី។ ជំលោះដីធ្លីត្រូវការការដោះស្រាយតាមលក្ខណៈប្រកបដោយតំលាភាព យុត្តិធម៌ និងត្រឹមត្រូវ។ យើងសូមស្វាគមន៍ការផ្អាកការចេញសម្បទានដីសេដ្ឋកិច្ចថ្មីៗ។ ឥឡូវ ដើម្បីចាក់គ្រឹះនៃប្រព័ន្ធកាន់កាប់ដីធ្លីគ្រប់គ្រងដោយនិតិរដ្ឋ ដែលទ្រទ្រង់អោយមានវិបុលភាពជាទូទៅ គោលនយោបាយដីធ្លីត្រូវការមានតំលាភាពច្រើនជាងនេះ។ យើងក៏មានកង្វល់ផងដែរពីសេចក្តីរាយការណ៍ថា មានសកម្មជនសិទ្ធិដីធ្លីមួយចំនួនត្រូវបានចាប់ដាក់ពន្ធនាគារ។ រដ្ឋាភិបាលគួរផ្តួចផ្តើមអោយមានការពិភាក្សាដេញដោលជាសាធារណៈ ដោយស្មោះត្រង់ ដែលស្វែងរកមើលគោលនយោបាយឆ្លើយតបសមស្រប ទៅនឹងបញ្ហាកាន់កាប់ដីធ្លី ហើយរកមើលវិធីប្រកបដោយតំលាភាព ប្រសិទ្ធភាព និងសមធម៌ច្រើន ក្នុងការដោះស្រាយជំលោះ។
ខ្ញុំក៏បានពិភាក្សាផងដែរពីសេចក្តីត្រូវការអោយមានតុលាការមិនលំអៀង និងពីកង្វះដំណើរក្តីត្រឹមត្រូវ។ ក្នុងឆ្នាំកន្លងទៅនេះ ខ្ញុំមានការរំខានចិត្តដោយសារមានសេចក្តីរាយការណ៍អំពីសវនាការ ដែលគ្រាន់តែជាការបង្រ្គប់កិច្ច និងការប្រតិបត្តិ របស់តុលាការដែលគេអាចចោទជាសំណួរ។ ការនេះលេចឡើងញឹកញាប់បំផុតក្នុងករណីដែលគេមានការចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងទៅលើ ដូចជាករណីឈ្មោះ សុខ សំអឿន និងប៊ន សំណាង ដែលត្រូវបានចោទពីបទធ្វើឃាត លើលោក ជា វិជ្ជា ដែលជាសកម្មជនការងារ។ ចុងចោទគ្រប់រូបមានសិទ្ធិទទួលបានការកាត់ក្តីដោយយុត្តិធម៌ ហើយខ្ញុំសុំអោយរដ្ឋាភិបាលធ្វើអោយបានប្រសើរជាងនេះ។
យើងមានកង្វល់ផងដែរពីការប្រើប្រាស់កំលាំងជ្រុល និងមិនចាំបាច់ ដោយមន្រ្តីពន្ធនាគារ និងមន្រ្តីសន្តិសុខ។ បញ្ហានេះនាំអោយមានកង្វល់ជាពិសេសទាក់ទងនឹងជំលោះសិទ្ធិដីធ្លី តែយើងក៏មានកង្វល់ផងដែរ ពីការធ្វើបាបលើរូបរាងកាយរបស់អ្នកជាប់ឃុំ និងអ្នកទោសក្នុងពន្ធនាគារ។ ការប្រព្រឹត្តបែបនេះមានការថយចុះ តែត្រូវតែបញ្ឈប់ទាំងស្រុង និងជាបន្ទាន់។ យើងសុំអោយរដ្ឋាភិបាលចាប់អោយមន្រ្តីនគរបាល និងមន្រ្តីសន្តិសុខទទួលខុសត្រូវចំពោះទង្វើរបស់ខ្លួន ហើយលុបបំបាត់និទណ្ឌភាពបានដែលកើតមានដដែលៗ។
មួយចំណែកនៃអនាគតនៃប្រទេសកម្ពុជាក៏នឹងត្រូវកំណត់ ដោយលក្ខណៈនៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ចផងដែរ។ កំណើនដែលបានជាប្រយោជន៍ដល់មនុស្សទាំងមូលនៅក្នុងសង្គម កើតមានទៅបាន លុះណាតែមានការពង្រីកឱកាសសេដ្ឋកិច្ចអោយបានទូលំទូលាយ ការកែលំអកំរិតជីវភាពរស់នៅ ហើយមានប្រជាជនច្រើន ពិសេសស្រ្តី អាចចូលរួមក្នុងសេដ្ឋកិច្ចផ្លូវការ។ ការអនុម័តពង្រាងច្បាប់សហជីពអាចផ្តល់ដល់កម្មករ រួមទាំងអ្នកនៅក្នុងវិស័យក្រៅផ្លូវការ នូវអំណាចក្នុងការចងក្រងគ្នា ហើយទទួលបានការការពារច្រើនផ្នែកសង្គម។
ពេលនេះ ប្រទេសកម្ពុជាមានបញ្ហាប្រឈមផ្នែកសិទ្ធិមនុស្សច្រើន។ ក្នុងនាមជាដៃគូ យើងចង់ធ្វើការជាមួយភាគីកម្ពុជា ដើម្បីជំរុញដល់សេ្ថរភាពតំបន់ វិបុលភាព និងសេចក្តីប្រាថ្នារបស់ប្រជាជនកម្ពុជា។
