ពត៌មានមិនត្រឹមត្រូវ
រកមើលពត៌មានមិនត្រឹមត្រូវ
តើអ្នកកាសែតឬអ្នកប្រើប្រាស់ពត៌មានអាចប្រាប់យ៉ាងដូចម្ដេចបានថារឿងមួយពិតឬមិនពិតនោះ?
មិនមានរបៀបរបបកំណត់ច្បាស់លាស់ទេ តែតំរុយខាងក្រោមនេះអាចជួយបង្ហាញថាតើរឿងមួយឬសេចក្ដីថ្លែងពីរឿងអ្វីមួយពិតឬមិនពិត ។
ទីមួយ តើរឿងនោះអះអាងថាកំលាំងដែលជាសភាវៈអាក្រក់ខ្លាំងហើយធំនោះកំពុងតែបង្វែរទិសព្រឹត្ដិការណ៍ដោយសំងាត់ឬ? បើដូច្នេះមែនវាត្រូវនឹងទ្រឹស្ដីនៃការឃុបឃិតគ្នាមួយដែលកំរពិតណាស់បើទោះបីជាទ្រឹស្ដីបែបនេះមានលក្ខណៈគួរអោយចាប់អារម្មណ៍ហើយច្រើនតែត្រូវបានគេជឿជាទូទៅក្ដី ។ តាមការពិត ព្រឹត្ដិការណ៍តាមធម្មតា មិនមានសេចក្ដីពន្យល់ដែលធ្វើអោយគេរំភើបខ្លាំងនោះទេ ។
ទីពីរ តើរឿងនោះល្អ អាក្រក់ អស្ចារ្យ រន្ធត់ពេក ឬហាក់“ល្អពេក“ ឬ“រន្ធត់ពេក“ ដែលធ្វើអោយគេជឿមិនកើតឬ? បើដូច្នេះមែន នោះវាប្រហែលជា “រឿងព្រេងក្នុងក្រុង“ ។ “រឿងព្រេងក្នុងក្រុង” ដែលផ្សព្វផ្សាយពីមាត់មួយទៅមាត់មួយដោយអ៊ីម៉េល ឬអ៊ិនធ័រណែត គឺជាការនិយាយមិនពិតដែលគេនាំគ្នាជឿ ពីព្រោះវារចនាការភ័យខ្លាច ការសង្ឃឹម ការសង្ស័យឬ សញ្ចេតនាផ្សេងទៀតអោយទៅជាលក្ខណៈរឿង ។
ឧទាហរណ៍ ក្រោយការវាយប្រហារភេរវកម្មថ្ងៃទី ១១ ខែកញ្ញា មានលេចលឺរឿងថា មានមនុស្សម្នាក់បានរួចជីវិតពីការរលំនៃអាគារមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មពិភពលោកដោយ “ជិះផ្ទាំងថ្មស៊ីម៉ង់មួយផ្ទាំងពី ជាន់ទី ៨០ មកដី ។ មិនដែលមានរឿងអស្ចារ្យនេះកើតមានឡើងទេ តែមនុស្សជាច្រើនពីដំបូងឡើយជឿដោយសារគេចង់អោយមានមនុស្សខ្លះដែលជាប់នៅក្នុងប៉មទាំងពីរនោះ មានជីវិតរស់ដោយភាពអស្ចារ្យពីការបាក់រលំនៃប៉មទាំងពីរនោះ ។
ទីបី ចូរប្រយ័ត្នចំពោះសំដីមិនពិតដែលគេនាំគ្នានិយាយដដែលៗ តែនៅតែមានមនុស្សជាច្រើនជឿ ។ មេរោគអេដស៍មិនត្រូវបានគេបង្កើតឡើងនៅក្នុងបន្ទប់ពិសោធន៍ទេ ។ ជនជាតិអាមេរិកមិនសុំកូនចិញ្ចឹមពីប្រទេសដទៃសំរាប់ការប្ដូរសិរីរាង្គពីក្មេងទាំងនោះទេ ។ ដូចគ្នានេះដែរ មានការភ័យខ្លាចច្រើនហួសហេតុពី ការហិនហោចជាតិអ៊ុយរ៉ាញ៉ូម ប្រហែលគេគិតទៅរកអ៊ុយរ៉ាញ៉ូមដែលគេប្រើសំរាប់ធ្វើ គ្រាប់បែក ដែលជា សារធាតុមានគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំង ។
ទីបួន ចូរពិចារណាលើប្រភព ។ អ្នកឃុបឃិតបង្កើតទ្រឹស្ដីច្រើនតែផ្សព្វផ្សាយពត៌មានមិនពិតឬពត៌មានក្រឡៃ ។ អ្នកប្រកាន់មនោគមវិជ្ជាជ្រុលនិយមច្រើនតែផ្សព្វផ្សាយរឿងមិនពិត ។
ទីប្រាំ ចូរស្រាវជ្រាវពាក្យសំដីនោះថែមទៀត ហើយបើអ្នកចង់ អ្នកអាចទាក់ទងជាមួយនឹងយើង តាមអ៊ីម៉េល leventhalta@state.gov ។ សូមផ្ញើរសំណួរ ឬពត៌មានស្ដីពីពត៌មានមិនពិត រឿងព្រេងក្នុងក្រុង ទ្រឹស្ដីឃុបឃិតគ្នា ឬ ពាក្យចចាមអារ៉ាមមិនពិត ហើយយើងនឹងព្យាយាមឆ្លើយតប ។ យើងមិនអាចឆ្លើយទៅនឹងគ្រប់សំណើសុំពត៌មានបានទេតែបើការស្នើសុំមានហេតុផលត្រឹមត្រូវហើយយើងមានពេល យើងនឹងព្យាយាមផ្ដល់ពត៌មានត្រឹមត្រូវនិងច្បាស់លាស់ ។
ដំណឹងពីទីក្រុង Washington
ពត៌មានមិនត្រឹមត្រូវ
