សុន្ទរកថា
សុន្ទរកថារបស់ភារធារី Piper Wind Campbell ស្តីពីតួនាទីរបស់ប្រទេសអាមេរិកនៅអាស៊ី
ក្នុងពិធីមួយដែលរៀបចំដោយមូលនិធិអាស៊ី និងវិទ្យាស្ថានកម្ពុជា ដើម្បីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងសន្តិភាព (CICP)
ថ្ងៃទី ១២ ខែមករា ឆ្នាំ ២០០៩
នៅក្នុងសន្និសីទកាសែតមួយចុងក្រោយរបស់លោក នៅភ្នំពេញ លោកឯកអគ្គរដ្ឋទូតចុងក្រោយរបស់យើងបានមានប្រសាសន៍ថា ទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីរវាងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងកម្ពុជាគឺល្អជាងពេលណាៗទាំងអស់។ យើងនៅតែជឿថាប្រសាសន៍នេះមានភាពពិត តែយើងមិនយល់ថា វាជាចំណុចចុងបញ្ចប់ទេ ផ្ទុយទៅវិញ វាគឺជាចំណុចចាប់់ផ្តើមមួយ ពិសេសក្នុងពេលនេះ ដែលយើងត្រៀមស្វាគមន៍ប្រធានាធិបតីថ្មី ដែលត្រូវចូលកាន់សេតវិមាន និងឯកអគ្គរដ្ឋទូតថ្មី គឺលោកស្រី Carol Rodley នៅទីក្រុងភ្នំពេញ។
នៅពេលលោកស្រីបានមកដល់ស្ថានទូតជាលើកដំបូងកាលពីខែវិច្ឆិកា លោកស្រីឯកអគ្គរដ្ឋទូតតែងតាំងថ្មី Rodley បានបញ្ជាក់ច្បាស់ថា គោលដៅមួយក្នុងចំណោមគោលដៅទាំងឡាយរបស់លោកស្រីគឺបង្វែរការយកចិត្តទុកដាក់របស់យើងនៅប្រទេសកម្ពុជាពីការជំនះអតីតកាល ហើយបែរមកកសាងអនាគតកាល ពិសេសផ្តោតលើមេដឹកនាំជំនាន់ថ្មី និងមាគ៌ាប្រទេសកម្ពុជាឆ្ពោះទៅរកកំណើនស្ថេរភាព សន្តិភាព និងវិបុលភាព។ ខ្ញុំជឿថា អ្នកបោះឆ្នោតជនជាតិអាមេរិកបានសំដែងបំណងរបស់គេដូចគ្នានេះក្នុងការបង្វែរចំណុចផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់ ក្នុងការបោះឆ្នោតក្នុងពេលថ្មីៗនេះរបស់យើង ហើយខ្ញុំជឿថា ការដឹកនាំរួមគ្នារបស់យើងនៅក្នុងស្ថានទូត និងក្នុងក្រសួងការបរទេសអាមេរិកគឺជាកំលាំងដ៏ខ្លាំងសំរាប់ការផ្លាស់ប្តូរ ទាំងនៅប្រទេសកម្ពុជា ទាំងនៅជុំវិញពិភពលោក។
និយាយយ៉ាងដូច្នេះ យើងមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងច្រើនជាមួយប្រទេសកម្ពុជា តាមលំដាប់ថ្នាក់មួយចំនួន ក្នុងវិស័យសុខាភិបាល រដ្ឋបាលមូលដ្ឋាន ប្រព័ន្ធអប់រំនិងយុត្តិធម៌។ល។ ខ្ញុំសូមនិយាយខ្លីៗពីវិស័យមួយៗក្នុងចំណោមវិស័យទាំងនេះ ហើយនិងបញ្ហាដែលយើងប្រឈម នៅលើផ្លូវដើរទៅមុខរបស់យើង។ ដូចយើងឃើញស្រាប់ហើយ ទំហំនិងជំរៅនៃការពាក់ព័ន្ធរបស់យើងនៅប្រទេសកម្ពុជានឹងធានាថា ថ្វីត្បិតតែចំណុចយកចិត្តទុកដាក់របស់យើងអាចមានការផ្លាស់ប្តូរមែន តែឆន្ទៈរបស់យើងដើម្បីការអភិវឌ្ឍន៍យូរអង្វែងទៅមុខនៃប្រទេសកម្ពុជានឹងមិនមានការផ្លាស់ប្តូរទេ។
ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ប្រធាននៃផ្នែកនិងទីភ្នាក់ងារមួយៗនៅក្នុងស្ថានទូត អង្គុយជាមួយឯកអគ្គរដ្ឋទូតដើម្បីគ្រោងផែនការទៅមុខ មិនមែនសំរាប់តែឆ្នាំបន្ទាប់តែប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងសំរាប់រយៈពេល ៣ - ៤ ឆ្នាំទៅមុខទៀត ដើម្បីរៀបចំបេសកកម្មរបស់យើងអោយបានសមស្រប ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានៅពេលខាងមុខ។ នេះគឺជាអ្វីដែលយើងបានធ្វើមក ក្នុងពេលប៉ុន្មានសប្តាហ៍កន្លងមកនេះ ដែលគួរតែជាពេលវិស្សមកាលដ៏ស្ងប់ស្ងាត់មួយ។ អាទិភាពរបស់យើងសំរាប់ពេលប៉ុន្មានឆ្នាំខាងមុខនេះមានតពីអ្វីដែលយើងបានកំណត់យកជាគោលដៅរបស់យើងក្នុងពេលកន្លងមក។ថ្វីត្បិតតែមានភាពប្រសើរឡើងនៅក្នុងវិស័យខ្លះ ដែលយើងបានផ្តោតទៅលើក្តី តែក៏នៅមានបញ្ហាប្រឈមជាច្រើនដែលខ្ញុំរំពឹងថានឹងបន្តកំណត់រូបរាងនៃការយកចិត្តទុកដាក់ជាយុទ្ធសាស្រ្តរបស់យើង។
ដោយឡែក វិស័យសុខាភិបាលនៅតែជាបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរមួយនៅឡើយ ហើយយើងបានខិតខំដោះស្រាយបញ្ហាស្មុគស្មាញនេះ ដោយលៃថវិកាជំនួយរបស់យើងប្រហែលមួយភាគបី សំរាប់ការកាត់បន្ថយអត្រាស្លាប់របស់មាតានិងទារក អត្រាប្រេវ៉ាឡង់នៃជំងឺឆ្លងនិងជំងឺអេដស៍ គុណភាពនិងការមានសេវាថែទាំសុខភាព សំរាប់ប្រជាជនកម្ពុជាដែលស្ថិតក្នុងស្រទាប់ក្រីក្រជាងគេ។ យើងគឺជាអ្នកផ្តល់ជំនួយដ៏ធំជាងគេបំផុតដល់កម្មវិធីសុខាភិបាលនៅកម្ពុជា ហើយយើងបានផ្តល់ថវិកាជំនួយជាង ២៧០ លានដុល្លាអាមេរិក គិតតាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៣ មក។
វិស័យអប់រំគឺជាអាទិភាពគន្លឹះមួយទៀត សំរាប់ប្រទេសកម្ពុជា ហើយនៅក្នុងផែនការប្រចាំឆ្នាំរបស់យើង វិស័យនេះស្ថិតនៅក្រោមគំនិត “វិនិយោគទៅលើមនុស្ស” គឺដូចផែនការថែទាំសុខភាពរបស់យើងដែរ។ របបខ្មែរក្រហមបានបំផ្លាញខ្ទេចនូវស្រទាប់អ្នកចេះដឹង ហើយការខំប្រឹងវិលទៅរកការមានស្រទាប់នេះឡើងវិញ ត្រូវការពេលវេលាយូរនិងការខិតខំប្រឹងប្រែងខ្លាំង។ តែយើងជឿថា ជោគជ័យសំខាន់ៗត្រូវបានសំរេចបានហើយ នៅក្នុងវិស័យខ្លះ ហើយយើងជឿថា មនុស្សជំនាន់ក្រោយ ពិសេសអ្នកដែលកំពុងសិក្សានៅមហាវិទ្យាល័យមានចំណេះ បទពិសោធន៍ និងសមត្ថភាពផ្នែកភាសាបរទេស សំរាប់អនាគតល្អនៃប្រទេសកម្ពុជា។ដោយយោងទៅលើប្រការនេះ យើងបានបង្កើតអោយមានកម្មវិធីផ្លាស់ប្តូរផ្នែកសិក្សាអប់រំ ដោយរួមមានទាំងកម្មវិធីអាហារូករណ៍ Fulbright និង Humphrey រួមទាំងគំនិតផ្តួចផ្តើមថ្មីៗមួយចំនួនទៀត ដែលផ្តោតទៅលើនិស្សិតនិងអ្នកដឹកនាំក្មេងៗ។ គ្រាន់តែនៅក្នុងឆ្នាំនេះ យើងនឹងបញ្ជូនមនុស្សជិត ៣០ នាក់ទៅសហរដ្ឋអាមេរិក ដើម្បីសិក្សានៅតាមស្ថាប័នអប់រំកំពូលៗ សំរាប់រយៈពេលខ្លី ចូលរួមក្នុងសិក្ខាសាលានិងកម្មវិធីសិក្សាអង្កេតផ្នែកពលរដ្ឋវិទ្យា សិល្បៈ និងវិទ្យាសាស្រ្ត។ តាមរយៈទីភ្នាក់ងារសហរដ្ឋអាមេរិកសំរាប់ការអភិវឌ្ឍន៍អន្តរជាតិ យើងថែមទាំងកំពុងតែធ្វើការដើម្បីបង្កើនលទ្ធភាពនៃការបានចូលរៀនក្នុងសាលាបឋមសិក្សា នៅតាមខេត្តនានា។ យោលតាមស្ថិតិក្នុងពេលថ្មីៗនះ លទ្ធភាពក្នុងការទទួលបានការសិក្សាអប់រំមានកាន់តែច្រើនហើយ តែដើម្បីឈានដល់កំរិតមួយដែលអាចទទួលយកបាន ត្រូវមានការខិតខំប្រឹងប្រែងថែមទៀត។ នេះគ្រាន់តែជាវិស័យតែ ២ ប៉ុណ្ណោះដែលយើងធ្វើច្រើនជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានិងសហគមន៍អ្នកផ្តល់ជំនួយ។ ក្រៅពីនេះ យើងមានទំនាក់ទំនងរវាងយោធានិងយោធាយ៉ាងសកម្មជាមួយគ្នា ដែលចេះតែរីកធំជាលំដាប់ ទាំងក្នុងការហ្វឹកហ្វឺន ទាំងក្នុងការផ្តល់ជំនួយថវិកាដោយផ្ទាល់ តាមរយៈមូលនិធិហិរញ្ញប្បទានដល់យោធាបរទេស ដែលធ្វើអោយរដ្ឋាភិបាលអាចរកបាននិងដឹកមកកម្ពុជានូវបរិក្ខារជាគ្រឿងបន្លាស់។ កាលពីឆ្នាំទៅ យើងបានផ្តល់ថវិកាចំនួន ៤ លានដុល្លាអាមេរិក សំរាប់ប្រតិបតិ្តការដោះមីន ហើយយើងបានធ្វើការបង្កើនសមត្ថភាពរបស់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងការថែរក្សាសន្តិភាព តាមរយៈកម្ចីនិងការហ្វឹកហ្វឺន ដែលធ្វើអោយគេអាចចូលរួមក្នុងប្រតិបតិ្តការថែរក្សាសន្តិភាពរបស់សហប្រជាជាតិ។ នេះគឺជាជំហានមួយដ៏អស្ចារ្យសំរាប់ប្រទេសមួយដែលគ្រាន់តែក្នុងពេលប៉ុន្មានឆ្នាំមុននេះតែប៉ុណ្ណោះ គឺជាប្រទេសដែលទទួលការជួយពីអន្តរាគមន៍នេះ ហើយមិនមែនជាដៃគូមួយសោះក្នុងប្រតិបតិ្តការបែបនេះ។ ទាហានកម្ពុជាដទៃទៀតបានចូលរួមក្នុងការហ្វឹកហ្វឺនពហុជាតិ ហើយក្នុងឆ្នាំ ២០១០ ប្រទេសកម្ពុជានឹងធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះក្នុងការរៀបចំការហ្វឹកហ្វឺនបែបនេះ។
វិស័យដែលខ្ញុំបានលើកឡើងមកនេះគឺជាទំនាក់ទំនងដៃគូនិងគំនិតផ្តួចផ្តើមប្រកបដោយជោគជ័យមួយចំនួន ដែលយើងមានមក ក្នុងពេលប៉ុន្មានឆ្មាំកន្លងមកនេះ។ ក្នុងពេលដែលយើងរីករាយនឹងជោគជ័យដែលមានកន្លងមកនះ យើងក៏នៅមើលឃើញផងដែរនូវបញ្ហាប្រឈមជាច្រើន ដែលប្រទេសកម្ពុជាត្រូវប្រឈមមុខជាមួយ លើមាគ៌ាទៅអនាគត។ ឧបសគ្គមួយក្នុងចំណោមឧបសគ្គធំៗគឺនិតិរដ្ឋនៅខ្សោយ ដោយមានអំពើពុករលួយចេញមកជាមួយ ទាំងនៅក្នុងវិស័យឯកជន ទាំងក្នុងវិស័យសាធារណៈ។ ក្នុងពេលថ្មីៗនេះ យើងសូមស្វាគមន៍ការសំរេចរបស់តុលាការកំពូល ក្នុងការដោះលែងបុរស ២ នាក់ ដែលត្រូវបានគេដាក់ពន្ធនាគារ ចំពោះការធ្វើឃាតលោកជា វិជ្ជា។ នេះគឺជាការសំរេចចិត្តនៅពេលចូលឆ្នាំថ្មី ដែលយើងបានចាត់ទុកថា ជាការចាប់ផ្តើមមួយយ៉ាងល្អនៃឆ្នាំ ២០០៩។ តុលាការកាត់ទោសខ្មែរក្រហមបន្តមានភាពជឿនលឿននិងលើកកំពស់ការរំពឹងថា យុត្តិធម៌នឹងត្រូវបានផ្តល់់អោយចំពោះបទឧក្រិដ្ឋកាលពីជិត ៣០ ឆ្នាំមុន។ ក្នុងអំឡុងទស្សនកិច្ចរបស់លោកកាលពីខែកញ្ញា លោកអនុរដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសអាមេរិក John Negroponte បានប្រកាសពីការសន្យាជួយក្នុងដំណាក់កាលដំបូងរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកដល់តុលាការនេះ។ ទស្សនកិច្ចនេះក៏បង្ហាញអោយឃើញផងដែរនូវការចាប់អារម្មណ៍ដោយផ្ទាល់របស់ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនលើការទាក់ទងជាមួយមេដឹកនាំនិងសង្គមស៊ីវិលនៅកម្ពុជា។
ក្រៅពីចំណុចល្អទាំងនេះ យើងមើលឃើញចំណុចមិនសូវល្អនៅត្រង់ផ្នែកនិតិរដ្ឋ។ យើងបន្តលើកទឹកចិត្តអោយរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាធ្វើអោយហើយនិងអនុម័តច្បាប់ប្រឆាំងនឹងអំពើពុករលួយ ដែលបំពេញបានតាមស្តង់ដាអន្តរជាតិ។ ទោះបីកម្ពុជាបានបង្ហាញឆន្ទៈជាថ្មីក្នុងការធ្វើការលើរឿងនេះ នៅក្នុងអាណត្តិនេះក្តី តែដំណើរទៅមុខដែលបានសន្យាមក មិនទាន់ត្រូវបានធ្វើតាមទេ។បើមិនមានការអនុម័តច្បាប់នេះអោយចេញទេ នោះរដ្ឋាភិបាលនៅតែមានការពិបាកក្នុងការធ្វើអោយសហគមន៍អន្តរជាតិជឿថា ខ្លួនមានការតាំងចិត្តក្នុងការព្យបាលជំងឺមហារីកដ៏គួរអោយខ្លាចនេះ ដែលធ្វើអោយប្រជាជនកម្ពុជាបាត់បង់ថវិការាប់ពាន់លានដុល្លារាល់ឆ្នាំ ហើយលុយដែលបាត់នេះគេអាចយកទៅចំណាយលើការកែលំអហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនិងជីវភាពរស់នៅរបស់គេបាន។
ក្នុងពេលប៉ុន្មាននាទីកន្លងទៅនេះ ខ្ញុំបានកត់សំគាល់ឃើញថា យើងកំពុងតែស្ថិតនៅក្នុងពេលដែលមានការប្រែប្រួល ទាំងក្នុងជួរដឹកនាំរបស់ស្ថានទូត ទាំងនៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក។យើងមិនអាចដឹងច្បាស់ទេថា តើរដ្ឋបាលលោកអូបាម៉ានឹងនាំមកនូវការផ្លាស់ប្តូរអ្វីខ្លះ ដល់ក្រសួងការបរទេសអាមេរិក ទំនាក់ទំនងទ្វេភាគរបស់យើងជាមួយប្រទេសកម្ពុជា។ តែខ្ញុំមានការប្រាកដក្នុងចិត្តថា ជំរៅនៃទំនាក់ទំនងរបស់យើងជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាល និងភាពធំធេងនៃបញ្ហាដែលកម្ពុជាប្រឈមមុខជាមួយ នឹងនាំយើងអោយដើរតាមទិសតែមួយដូចគ្នា ដូចដែលយើងបានដើរកន្លងមក។ និតិរដ្ឋខ្សោយ ភាពក្រីក្រ សុខភាពមិនល្អនិងអំពើពុករលួយ សុទ្ធតែជាបញ្ហាដែលទាមទារអោយមានការតាំងចិត្តដោយគ្មានងាករេ និងដំណោះស្រាយយូរអង្វែង។ យើងមានការរំភើបចំពោះអនាគតនៃប្រទេសកម្ពុជា ហើយដឹងថា យើងធ្វើការវិនិយោគលើរយៈពេលយូរ ហើយចង់ឃើញសម្មទ្ធិផលនះ នៅទីបញ្ចប់។ គោលដៅរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកគឺចង់ឃើញប្រទេសកម្ពុជាជាប្រទេសមួយដែលមានស្ថេរភាពផ្ទៃក្នុង អាចធានាព្រំដែនរបស់ខ្លួនបាន មានរដ្ឋាភិបាលប្រជាធិបតេយ្យនិងត្រឹមត្រូវ រដ្ឋាភិបាលចូលរួមសំរបសំរួលជាមួយអ្នកផ្តល់ជំនួយក្នុងការធ្វើវិនិយោគទៅលើប្រជាជនកម្ពុជា ដើម្បីលើកកំពស់កំរិតសុខភាពនិងអប់រំ សេដ្ឋកិច្ចរឹងមាំល្អដែលធ្វើអោយប្រជាជនចាកផុតពីភាពក្រីក្រនិងផ្តល់ឱកាសសំរាប់ការប្រកបមុខជំនួញ។ ខ្ញុំមានការជឿជាក់ថា ទាំងនេះគឺជាទិសដៅត្រឹមត្រូវ ដែលផ្តល់អោយសហរដ្ឋអាមេរិកនូវដៃគូដែលគួរអោយទុកចិត្តបានមួយ នៅតំបន់អាស៊ី។ នៅទីបញ្ចប់ ខ្ញុំសូមនិយាយថា រូបខ្ញុំផ្ទាល់យល់ស្របតាមការសង្ឃឹមទុករបស់មូលនិធិអាស៊ី ដែលថារដ្ឋបាលថ្មីរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនឹងផ្តល់សារៈសំខាន់ដល់ទ្វីបអាស៊ីចំពោះតំរូវការរបស់ខ្លួន ហើយខ្ញុំសូមអរគុណអស់លោក លោកស្រីទាំងអស់ ដែលបានអញ្ចើញរូបខ្ញុំមកចូលរួមក្នុងកម្មវិធីដ៏សំខាន់នេះ ដើម្បីធ្វើសេចក្តីថ្លែងត្រួសៗស្តីពីចំណុចយកចិត្តទុកដាក់របស់ស្ថានទូតអាមេរិកនៅពេលនេះ និងអាចនៅពេលអនាគត។